Johan Bouman's Blog

Leven en werken in Roemenië

Mores en kapsones

Geplaatst door Johan Bouman op 12/04/2014

In Nederland had ik weleens docenten die zeer afstandelijk en formeel waren, maar er waren er ook die zich jonger voelden dan ze eruit zagen en als Maagdenhuiskinderen bij de voornaam aangesproken wilden worden. Maar docenten die beide varianten in zich verenigen bestaan natuurlijk alleen in Roemenië. Immers, in dit land zijn – zoals de bewoners met een knipoog zeggen – de mogelijkheden onbegrensd.

Bij het universitair onderwijs in het Nederland van de jaren vijftig stel ik mij altijd houten collegezalen voor, met van die krakerige bankjes. Wanneer de hoogleraar binnekomt staat men op, en gaat pas zitten wanneer daartoe uitgenodigd. De hoogleraar spreekt vanaf een verhoginkje zijn onfeilbare wijsheden en de studenten noteren, ondertussen er het hunne van of aan het avondleven denkend.

Zo hadden wij vandaag na de lunch, na twee keer twee uur onderwijs te hebben genoten, een blok van vier uur. De docent, die wij voor het eerst zouden zien, luisterde naar de voornaam Petruț (Peetróets), wat ik erg schattig vond klinken. Maar tijdens de middagpauze waarschuwde een jaargenoot ons: Beslist allemaal opstaan wanneer hij binnenkomt, en geen kauwgom kauwen of anderszins de aandacht op je vestigen! Deze waarschuwing werd met gegrinnik ontvangen, maar toch stond bij geruchte van de inkomst de zaal als één man op.

De docent schreed binnen in een doodse stilte, beklom het verhoginkje, plaatste zijn tas op de tafel, draaide zich om en zag, dat twee studenten waren blijven zitten. Eentje was in zijn tas aan het rommelen en de andere schreef heel geconcentreerd iets in een boek. De docent bewoog niet verder en wachtte totdat de stilte zó indringend werd, dat beide schuldenaren het merkten en ook opstonden. De aantekeningenmaakster kreeg zelfs een berisping: Als het college nog niet begonnen was, hoefde er ook niets te worden genoteerd.

Na nog geen minuut van het oplepelen van definities (wel vanaf een aan een beamer gekoppelde hypermoderne laptop, een noviteit in deze alma mater) bespeurde de docent dat een meisje haar telefoon raadpleegde. Ze werd direct de zaal uitgestuurd. Hier koppelde de docent de opmerking aan dat hij vond dat hij respectloos werd bejegend en dat dat zijn weerslag zou hebben in de cijfers. Deze handelwijze vatte hij samen onder het motto: “Ik ben zeer correct.”

Spoedig daarna echter keerde het tij en werden wat laatkomers welwillend binnengelaten: “Mag ik binnenkomen?” (grinnikend) “Wat wilt u eigenlijk? U bent al binnen.”  Na deze grap ging het de inhoud in, waarbij de docent niet naliet de traditionele verschillen tussen mannen en vrouwen te benadrukken, willekeurige studenten op wie zijn oog viel eventjes op hun nummer te zetten (“Waar komt u vandaan? Wat doet u voor de kost?”) regelmatig te noemen welke hoge piefen hij als advocaat wel niet had verdedigd, en de meisjes met de grootste tieten vaderlijk toe te spreken, samenzweerderig toe te lachen en naar hun mening te vragen.

Hij vertelde een of twee schuine moppen, kreeg de lachers op zijn hand door een plaatje van allerlei schiettuig als jongensspeelgoed te omschrijven, en had de zaal aan zijn lippen bij zijn toelichting op een beroemde moordzaak die in Roemenië jaren op de kijkbuis is geweest (voor de liefhebbers: de zaak ‘Elodia’).

Vervolgens beklaagde hij zich over het universitaire systeem waarbij men vier uur achter elkaar hetzelfde vak moest aanhoren, en dat na vier uur college ‘s ochtends. Even tevoren had hij echter aangegeven, dat hijzelf de uren op elkaar had gestapeld omdat hij op de andere zaterdagen naar conferenties wilde. Enfin. De beste man besloot met het aanroepen van ‘de grote geesten, die deze universiteit hebben bevolkt’ en waar wij respect voor moesten hebben.

Ik denk dat deze man nu thuis zit te vertellen, hoe hij al die studenten weer eens in z’n zak heeft gestoken met zijn aanpak van good cop, bad cop. Zo’n man heeft gewoon teveel macht en te weinig controle. Niemand doet hem wat, net als voor 1968 in West-Europa. Tijd voor een grondige evaluatie door de studenten, die toch uiteindelijk zijn salaris betalen. Dat is pas correct.

Geplaatst in Nederlands | Leave a Comment »

Partijbaronnen aan het voorgerecht

Geplaatst door Johan Bouman op 11/02/2014

Aangezien Roemenië 41 provincies (județe – zjoedétse) heeft (de hoofdstad Boekarest wordt apart gerekend), zijn er ook 41 voorzitters van provincieraden. De provincieraad is een soort provinciale staten maar dan met wat meer in de melk te brokkelen. Deze clubs hebben bijvoorbeeld een hele hoop poet te verdelen uit de EU-fondsen en ook op het gebied van infrastructuur kunnen ze een aardig spaarvarkentje legen ieder jaar. De voorzitter is gekozen en is in feite een soort provincieburgemeester, terwijl er in Roemenië ook een ‘prefect’ bestaat (net als in Frankrijk), die op provinciaal niveau de regering vertegenwoordigt en geen deel uitmaakt van de volksvertegenwoordiging of het bestuur op regionaal niveau.

De baas zijn over geld, dat is natuurlijk de kat op het spek binden voor de meer inhaligen op deze aardkloot. Voorzitters van provincieraden zijn in dit land vaak partijbaronnen, die hun machtsbasis ontlenen aan het feit dat zij met hun lokale clan de partijbazen in Boekarest van stemmen voorzien in verkiezingstijd. Dat dat niet altijd even koosjer gebeurt is een geheel ander verhaal.

De laatste maanden regent het aanhoudingen van politici door de officieren van justitie van het speciale anticorruptieparket (DNA – Direcția Națională Anticorupție) en vandaag was de beurt aan de heer Cosma van de provincie Prahova. Hij zou smeergeld hebben aangenomen.

Daarmee komt het aantal raadsvoorzitters met een strafproces aan de broek op 9. Zo’n beetje een kwart! Met die gedeputeerde in Noord-Holland die uit de ruif stal en die andere pipo die gauw ging overlijden voordat hij kon worden vervolgd. Stelt u zich eens voor dat er negen (9) van dat soort gevallen tegelijk zouden zijn. En dan niet zomaar een gedeputeerde, nee de chef! En dat naast de hopen burgemeesters met een strafdossier.

Enfin, we zijn benieuwd wat er uit gaat rollen. Vandaag moest er in ieder geval al eentje aftreden wegens onverenigbaarheid van functies (link in het Roemeens). Wie weet komt er een tijd dat men het wat minder normaal gaat vinden om bij de overheid smeergeld en vriendjespolitiek als voornaamste dagbesteding te hebben.

Geplaatst in Nederlands | 7 Comments »

Burgemeester heeft schijt aan rechter

Geplaatst door Johan Bouman op 14/01/2014

Ook Roemenië is geen paradijs moet u weten. Er is bijvoorbeeld al heel de winter geen sneeuw gevallen. Daarnaast de gebruikelijke probleempjes, zoals een zeer krakkemikkig functionerende overheid. Op het eerste gezicht lijkt de overheid in dit land wel te werken. Er zijn wegen, er is openbaar vervoer, er zijn ziekenhuizen, politie, en zelfs een ombudsman. Maar helaas merk je regelmatig dat de trias politica hier nog geen vijfentwintig jaar geleden is ingevoerd.

Zo had de gemeente Boekarest, onder aanvoering van de aan onderkaak lijdende burgemeester Oprescu, in 2006 besloten tot het aanleggen van een nieuwe noord-zuidas door de binnenstad. Deze Bulevardul Uranus (genoemd naar de onder Ceaușescu vrijwel geheel verdwenen pittoreske stadswijk) moet het verkeer door het centrum ontlasten en met name de centrale Victoria-boulevard wat leefbaarder maken. Dat is op zich een mooi idee, en het zou helemaal mooi zijn om een extra voetgangerszone te krijgen voor het Boekarestse flaneren.

Maar Oprescu had voor het gemak bedacht dat de historische panden op de route zouden worden gesloopt. Een aantal mensen en met name de stichting Red Boekarest (Salvați Bucureștiul) maakte hier fel bezwaar tegen en spande onder andere een aantal rechtszaken aan. Voor ieder project in de stedelijke ontwikkeling zijn namelijk alternatieven te bedenken. Boekarest beschikt over een klein en dalend aantal historische panden, dus die zijn kostbaar.

De rechter gaf de stichting deels gelijk en vernietigde de besluiten van de gemeenteraad waarop het hele project was gebaseerd. Maar, en nu komt het, daar trok de gemeente zich helegaar niets van aan. Uiteindelijk zijn er – met of zonder toestemming van de rechter – bijna honderd (monumentale) panden gesloopt en rond de 1000 mensen onteigend. En die boulevard dus aangelegd. De burgemeester kan enige plangrandeur niet ontzegd worden, want het tracé gaat verder met een tunnel onder het Parlement en doorsnijdt straks het gehele centrum. Maar goed, dit is dan ook de burgemeester van de ‘viaductsnelweg‘, een volledige snelweg op poten die hij boven de stad wil laten bouwen.

Het deel van het centrum waar de Uranusboulevard doorheen gaat is vervallen en vele stadgenoten zal het juist goed uitkomen dat er een extra hoofdweg door het centrum gaat. Maar het principe dat de uitvoerende macht de besluiten van de rechterlijke macht moet respecteren wordt met voeten getreden en dat is nog veel erger dan het afbreken van historische panden. Op deze manier worden we nooit een fatsoenlijke democratie hier.

Treurig stemmend was ook het nieuws dat het eerste op de rijbaan aangelegde fietspad van de stad (in plaats van met plakstroken op de stoep), onderdeel van de Uranusboulevard, meteen is ingenomen door foutparkeerders (onder). Ik geloof niet dat er ergens zo uitbundig en algeheel wordt foutgeparkeerd als in Boekarest.

Geplaatst in Nederlands | Getagged: | Leave a Comment »

Wilde verhalen

Geplaatst door Johan Bouman op 20/12/2013

Mijn vader, altijd scherp, stuurde mij dit knipsel toe uit de papieren Trouw – waarmee ik ook ben opgegroeid. Ik draag die krant een warm hart toe. Het ging jammer genoeg om een tendentieus en uit zijn context gehaald verhaal, waar ik als aspirant-jurist in Roemenië graag even op wil reageren.

De ondertitel van het stukje is ‘Advocaten vragen Nederland om hulp’. Het gaat over een Roemeense advocaat die in hongerstaking is gegaan omdat hij zijn vak niet meer mag uitoefenen. Nu is dit ongetwijfeld een ernstige zaak, want hongerstaken doe je niet zomaar. Er worden een aantal zwaar aangezette citaten gegeven (“Het recht om advocaat te zijn staat voor ons gelijk aan het recht op leven”). Verder wordt verteld dat ‘advocatenorde Bota’ aan de Nederlandse ambassadeur heeft gevraagd om Roemenië buiten het Schengen-verdrag te houden wegens te veel corruptie. De strekking van het artikel is, dat als zelfs de eigen advocaten worden dwarsgezeten en om uitsluiting van deelname aan een verdrag vragen wegens corruptie, dat het dan wel heel erg moet zijn.

Er zit echter veel meer achter dit verhaal. De context is weggelaten en dat vind ik een kwalijke zaak. Ook is er nergens in het artikel wederhoor toegepast. Trouw heeft hier naar mijn mening achterstallig huiswerk.

Roemenië heeft, net als de meeste landen, één nationale orde van advocaten (de UNBR). Deze is bij wet geregeld (Wet nr. 51/1995). In de wet staat dat de UNBR de enige advocatenorde is en dat het oprichten van andere ordes is verboden. Advocaten kunnen uitsluitend als lid van deze orde hun beroep uitoefenen. Op straat en in de media worden er af en toe beschuldigingen van corruptie geuit over het toelatingsbeleid van de orde. Sommigen zouden een illegaal handje worden geholpen bij het zware toelatingsexamen. Als dat waar is, is dat natuurlijk niet in de haak.

Het is echter een heel ander verhaal als je dan maar zelf een advocatenorde gaat oprichten. Dat heeft meneer Pompiliu Bota gedaan. Stel je voor dat advocaten in Nederland ook maar hun eigen orde gingen oprichten als ze vonden dat de deken corrupt was? De Roemeense rechter moet volgens de nationale wet reageren en die meneer Bota veroordelen voor het onrechtmatig uitoefenen van het beroep van advocaat. Dat is ook gebeurd. Een aantal andere advocaten (het in het artikel genoemde aantal van 5000 lijkt mij zwaar overdreven, ik heb er ook nergens bronnen voor kunnen vinden) zijn het met deze meneer Bota eens en in plaats van lid te worden van de UNBR hebben zij zich aangesloten bij de orde van Bota. Als je dan van de rechter en het openbaar ministerie niet als advocaat mag optreden, moet je niet gek opkijken. En als er een strafrechtelijk onderzoek tegen jou loopt, kan je ook in Nederland heel makkelijk ‘van je bed worden gelicht’. Overigens ligt meneer Bota ook om andere redenen in de clinch met de Roemeense overheid – hij heeft op procedurele gronden een zaak gewonnen over belastingontduiking (hij had illegale sigaretten gefabriceerd in de jaren negentig). Dat heb ik van zijn eigen website. Zijn thema is dus niet uitsluitend corruptie onder advocaten.

Ik wil best geloven dat deze meneer Bota oprecht tegen misstanden wil strijden en zijn medestanders ook. Maar de manier waarop roept vraagtekens op. Er zijn een heleboel NGO’s in Roemenië die net zo hard tegen corruptie strijden, maar zonder zelf de wet te overtreden.

Afgezien daarvan is het verhaal van het Schengen-verdrag slechts zijdelings gerelateerd aan vermeende corruptie binnen de Roemeense orde van advocaten. Roemenië mag nog geen partij worden bij dit verdrag omdat men bang is dat straks de deuren voor smokkel wijd open gaan, ondanks de meest geavanceerde elektronische grensbewakingssystemen. Dit gaat dan met name om corruptie bij de Roemeense douane.

Tot slot wordt er een rapport van de Europese Commissie met de haren bijgesleept, waar staat dat ‘politiek gemotiveerde aanvallen op de rechtspraak zijn niet gestopt’. Nu is het zo dat de Roemeense magistratuur in binnen- en buitenland wordt geprezen om zijn recent verworven onafhankelijke houding en standvastigheid. Het parlement en de uitvoerende macht worden vaak aangewezen als de grote corrupte boosdoeners.  Dat wordt in het artikel niet genoemd. Politieke aanvallen op de rechtspraak zijn iets heel anders dan misstanden binnen een advocatenorde, maar in het artikel wordt alles moeiteloos op een hoop geveegd.

Juist als het gaat om een land wat vaak tendentieus in het nieuws wordt gebracht, mag je van een krant als Trouw een genuanceerd beeld verwachten. Ik hoop dan ook dat er in de toekomst betere artikelen over dit thema zullen verschijnen.

Geplaatst in Nederlands | Leave a Comment »

Winter is coming

Geplaatst door Johan Bouman op 03/12/2013

Op 1 december begint in Roemenië officieel de winter, en mensen kijken altijd heel gek als ik zeg dat hij in Nederland pas op 21 december begint. Het blijkt dat ik van huis uit de ‘astronomische winter’ hanteer. We hebben al wat natte sneeuw gehad maar over het algemeen blijft het mild. Vlak voor kerst komt er waarschijnlijk wel sneeuw en dan kunnen we Nederland weer hartelijk uitlachen.

Uiteraard worden voor de winter allerlei voorbereidingen getroffen. De winterbandjes hangen onder de auto en in de achterbak bevinden zich 1) een zak met zand 2) een stevige bezem en 3) een stalen schep. Alledrie heb ik iedere winter nodig gehad bij het uitgraven. Alleen de sneeuwkettingen zijn nog nooit geprobeerd.

Verder vertellen buitenlanders in Roemenië graag dat in december alle ramen worden afgeplakt om in het voorjaar pas weer open te gaan (klopt niet) en dat de Roemenen, hoewel ze toch wat gewend zijn, panisch worden bij mogelijke blootstelling aan kou. Zo kun je ‘s winters oudere dames met de hand voor de mond zien rondlopen, om maar geen koude lucht in te ademen. Vanochtend was het boven nul, maar toch kreeg onze Yana bij de kleuterschool commentaar dat ze niet én een maillot én een broek aanhad voor de honderd meter vanaf huis. Toen ik nog geregeld ‘s morgens lopend naar mijn werk ging, werd ik door hondenuitlaters verbijsterd nagestaard omdat ik zonder muts door de sneeuw streed. Ach ja. Volgens mij heb ik hier al eens over geblogd, we wonen hier al vijf jaar. Ieder jaar ben ik weer blij met de seizoenswisseling in Roemenië. De zomer is écht zomer en de winter is écht winter.

Morgen komt Sinterklaas speciaal voor de Boekarestse Nederlandertjes even overwippen en met pepernoten smijten. Hier in huis kent men uitsluitend ‘Sinterklaas kapoentje’ – toch maak ik me geen enkele zorgen over de cadeaux. Over kadootjes gesproken: In de categorie ‘wat zijn ze toch heerlijk corrupt’ vanochtend een aardige reportage in de krant Gândul. Men had een stiekeme verslaggever een stel burgemeesters laten bellen, met het bericht dat ‘het partijkantoor’ wilde weten wat de wensen waren in ruil voor het overtuigen van mensen op ‘hun’ partij te stemmen. Alle twintig gebelde burgemeesters bleken het volstrekt normaal te vinden om hun kiezers te beïnvloeden in ruil voor wat kadootjes.

Hieronder de uiterst betrouwbaar ogende burgemeester van het plaatsje Tulnici (Toelnietsj). Ook hij is met vlag en wimpel gezakt voor het corruptie-examen.

Geplaatst in Nederlands | 1 Comment »

Bulgarije

Geplaatst door Johan Bouman op 11/11/2013

In Roemenië word je een beetje raar aangekeken als je op stedentrip naar Sofia verklaart te willen. Roemeense reisbureaus bieden Istanbul, Amsterdam, Milaan en Barcelona – Bulgarije is alleen doorreisbestemming op weg naar Griekenland. Dat dat geheel ten onrechte is ontdekten wij afgelopen weekend. Vanuit Boekarest is het maar een uurtje naar de Bulgaarse grens, dus wij klommen in de Boumanbolide en hupsakee.

Uitzicht vanaf de Starevets in Veliko Turnovo

Uitzicht vanaf de Starevets in Veliko Turnovo

Eerste stop was Veliko Turnovo aan de rivier de Jantra. Als echte eenentwintigste-eeuwse toeristen hadden wij ons in het geheel niet voorbereid, want men denkt

Alexander Nevski-kathedraal, Sofia

Alexander Nevski-kathedraal, Sofia

tegenwoordig met de smartphone alle situaties op te kunnen lossen. Zo reden wij nietsvermoedend (na met de app een hotel te hebben geregeld) een parel van een stadje in. In de Middeleeuwen was dit de hoofstad van het Tweede Bulgaarse Rijk, en de verschillende tsaren hebben op een heuvel een gigantische vesting gebouwd. Het hotel lag aan een straatje waar ieder ogenblik een Ottomaan om de hoek kan komen. De Bulgaren waren ook in de communistische tijd erg trots op hun verleden en hebben de Tsarevets (zo heet die vesting) weer gedeeltelijk gerestaureerd. Dit inclusief een tsarenkerk en de toren waar een kruisvaarder werd opgesloten – die hadden namelijk de neiging om in plaats van de moslims hun eigen orthodoxe geloofsgenoten aan te vallen. Helemaal bovenop de burcht was een mevrouw van een zekere leeftijd die duidelijk lang geleden de feitjes had geleerd, en deze nu afdraaide als een vermoeid handorgel. Na wat extra financiële aansporingen maakte ze er toch wat van en toen werden we onder de voet gelopen door een oprukkende schoolklas.

De volgende dag reden wij in zo’n drieënhalf uur naar Sofia. Het landschap doet wel wat denken aan Hongarije, maar is iets wilder. Rotspartijen, oerbossen en kronkelriviertjes, dat idee. De Bulgaarse hoofdstad ligt in het oosten, zodat je ook in een wip in Servië of Montenegro bent. De stad ligt aan de voet van de Vitosha-berg. Als je op de Vitosha-winkelboulevard een biertje drinkt bij de zaak Vitosha, kijkt bij dat alles de berg Vitosha op je neer.

Sofia is volgens de lokale bordjesschrijvers de op één na oudste hoofdstad van Europa (na Athene). Volgens de overlevering was Sofia (toen nog Serdika) de lievelingsstad

Op een muur in het centrum van Sofia stond ineens een gedicht van Jan Hanlo

Op een muur in het centrum van Sofia stond ineens een gedicht van Jan Hanlo

van keizer Constantijn de Grote. Na een stad van Thraciërs, Hunnen, het eerste Bulgaarse tsarendom (onder de bezielende leiding van Khan Krum) en Ottomanen te zijn geweest, en na in de oorlog grondig te zijn verwoest, zie je nu nog weinig glorieplekjes. Maar de nationale kathedraal mag er wezen (zie foto). Er is bovendien een serie heel aardige archeologische opgravingen door het hele centrum en een Byzantijnse kerk met een echte necropolis eronder. Wij geven Sofia een dikke voldoende. Afgezien van de politieke onrust van de laatste tijd gaat het volgens mij wel goedkomen met die Bulgaren. Ze zijn toeristtechnisch in ieder geval beter onderlegd dan hun buren ten noorden van de Donau.

Om dit Byzantijnse kerkje hebben ze later het presidentieel paleis heengebouwd

Om dit Byzantijnse kerkje hebben ze later het presidentieel paleis heengebouwd

 

Geplaatst in Nederlands | Leave a Comment »

Ardeal

Geplaatst door Johan Bouman op 29/10/2013

Transsylvanië wordt hier vaak Ardeal genoemd (‘deal’ betekent heuvel). Daar wist mijn vader – opa in de wandelgangen – al veel van. Twee jaar geleden hebben we een tocht gemaakt in de noordelijke streek Bucovina, langs de beroemde oude kloosters daar. Maar de Saksische weerkerken stonden nog op de lijst en afgelopen week kwam het ervan. Het relatief welvarende Transsylvanië werd in de middeleeuwen voortdurend bestookt door strooptochtende Tataren en door Turken op veroveringstocht. Dus die Saksen, ook niet lui, bouwden om hun kerk heen een dikke vette muur. In die muur schietgaten, gietgaten voor kokende olie, voorraden, levende have, woningen en zelfs een schooltje. Dook de vijand op, renden alle dorpelingen naar hun kerkburcht en dan konden ze het wel een tijdje uitzingen.

De eerste die we bekeken staat in het dorp Prejmer, in de buurt van de mooie stad Brașov. Er waren nergens toeristen te zien en het plaatsje was enorm ingeslapen. Drie bouwvakkers stonden wat te bouwvakken. De burcht stond daar lekker in het zonnetje. Maar wat een muren, wat een muren. En op de binnenplaats van de burcht een kerkje.

Prejmer - In de muur van de burcht

Prejmer – In de muur van de burcht

Het was ook prachtig gerestaureerd door een of andere Duitse stichting. Vervolgens ging de toch naar het dorpje Viscri, waar de Engelse prins Charles een huis heeft. Die Charles is trouwens familie van de Roemeense koninklijke familie, vandaar. Hoe dan ook, dat dorp lag aan het eind van een weg met meer kuilen en gaten dan asfalt, zodat mijn arme schokdempers nu nog steeds nachtmerries hebben. Het dorp zelf was een soor modderpoel, maar de oude Saksische huisjes waren in ieder geval mooi opgeverfd. Hippe, alternatieve toeristen kunnen hier in middeleeuwse pensions overnachten en daar thuis over opscheppen.

Maar onze tocht ging verder. Overigens heeft Viscri ook een kleine burchtkerk (zie foto) op een heuvel, die iedere maker van romantische griezelfilms zou doen

Burcht van Viscri

Burcht van Viscri

watertanden. Toen we bij een armetierig zigeunerdorpje weer de nationale weg opdraaiden was ik blij dat Sighișoara niet ver meer was.

Ook in Sighișoara kan je filmdecortechnisch meteen aan de slag, want er is een middeleeuwse sprookjesburcht die nog echt in gebruik is, en op de burcht (dat wil zeggen, in feite is het een ommuurd stadscentrum op een heuvel) is nog een burcht. Daarop staan een kerk, een school en wat torentjes. Een enorm toeristisch potentieel, alleen nergens een toerist te zien.

Op de tweede dag reden we via de kerkburcht en voormalige bisschopszetel Biertan (spreek uit: biejertán) naar de gemeente Sibiu. Sibiu is een voormalige Europese culturele hoofdstad en mag er wezen, maar vlak onder de stad liggen nog twee weerkerken in de dorpen Cisnădie en Cisnădioara. Die van de eerste viel eigenlijk tegen, want: niet eens op een heuvel! Het was ook even zoeken voor we erin konden, want deze weerkerk was natuurlijk wel ommuurd, en in de muur was natuurlijk wel een deurtje, maar dat je voor de sleutel ergens in het poortgebouw een trappetje op moest stond er even niet bij. Toch werd ons geduld beloond want tegen een luttel bedrag mochten wij als eerste toeristen die week (het was donderdag) de kerk bekijken – zoals altijd weer een wonder van restauratie-ijver. Bovendien bleek deze kerk ook nog regelmatig te worden gebruikt.

Uitzicht vanaf kerkburcht Biertan

Uitzicht vanaf kerkburcht Biertan

Cisnădioara beloofde het letterlijke hoogtepunt te worden, want het was een donker bos op een heuvel waar je van verre een toren op zag. Dichterbij gekomen was er een glibberig mospaadje dat in de duisternis verdween, afgesloten door een hek, met in de buurt slechts wilde honden en een herberg zonder gasten… je reinste scenario. Maarrr…de enige dame in het dorp die de sleutel had was niet thuis. Of deed niet open, hoe dan ook ik heb gebeld, geroepen, een dansje gedaan met de wilde honden, to no avail.

Kerk en uitkijktoren Targoviste

Kerk en uitkijktoren Targoviste

Op de terugweg gingen we nog even langs de stad Târgoviste na het doorsteken van de Zuidelijke Karpaten door het rivierdal van de Olt. Târgoviste is 200 jaar lang hoofdstad van Zuid-Roemenië geweest, maar de hertogelijke burcht met kerk en uitkijktoren waren kinderspeelgoed vergeleken bij wat de Saksische dorpers in Transsylvanië in diezelfde periode hadden neergezet.

Volgende keer naar de Donaudelta! Roemenië is een toeristloos toeristenparadijs (als je het skigebied en de badplaatsen niet meerekent). Profiteert ervan nu het nog kan zou ik zeggen. Over 10 jaar stikt het hier van de verantwoorde rugzaktoeristen en sportieve oudere echtparen die eens wat anders willen.

Geplaatst in Nederlands | Getagged: , , | Leave a Comment »

Maatschappelijk in het middenveld

Geplaatst door Johan Bouman op 19/09/2013

Reve zou zeggen: “De een doet dit, maar de ander weer dat.” Zo was ik vanmorgen in een conferentiezaal van een hotel hier te stede, luisterend naar juristen en activisten over de toegang van rechters en gewone burgers tot overheidsinformatie. Er was een parlementslid, er waren veel ngo’s vertegenwoordigd, rechters en advocaten waren er, ministeries en zelfs de geheime dienst.

Het ging over een wensenlijstje voor herziening van de wet op geclassificeerde (geheime) overheidsinformatie uit 2002. Deze wet was al een hele vooruitgang ten opzichte van de communistische regels, want toen was alles geheim. Toch zijn we nu weer aan heel andere wetgeving toe en daaraan kan je zien hoe snel Roemenië verandert.

De ngo Centrul de Resurse Juridice had een rapport gemaakt over wat er mis is met de huidige wetgeving. Ik had als kleine bijdrage en with a little help from my friends een stukje geschreven over hoe het in Nederland en België hiermee zit. Hoewel ieder EU-land een wettelijk principe heeft dat overheidsinformatie openbaar is behalve in uitzonderingen, wordt dat principe nergens precies hetzelfde toegepast en heeft ieder land het net iets anders georganiseerd. In Roemenië heerst op veel plaatsen nog steeds een cultuur van wantrouwen en afschuiven van verantwoordelijkheid in het openbaar bestuur (heb ik gehoord). Daar komt de corruptie nog eens bij. Dat maakt het niet makkelijk om het openbaarheidsprincipe toe te passen.

Ook hoorde ik verhalen over het domweg niet uitvoeren van rechterlijke uitspraken door de overheid. Dan sta je als burger toch echt met lege handen. Of het moedwillig tegenhouden van de rechtsgang door overheidsfunctionarissen, dat gebeurt in Nederland denk ik maar heel zelden. Een advocaat vertelde dat een zaak vier keer van rechters was verwisseld omdat die nu nog voor de omgang met geheime informatie een bepaalde vergunning nodig hebben, die hebben niet alle rechters en bovendien is hij maar tijdelijk. Gelukkig wordt dat naar verwachting volgend jaar opgelost met een wetswijziging.

Ondanks het hoge niveau van professionaliteit bij de deelnemers had de bijeenkomst soms een aandoenlijk amateuristisch gehalte: de powerpoint-presentatie met veel te veel tekst, de persoonlijke discussies die ontstonden en die niet werden afgekapt, de anekdotes terzijde, de onverklaarde afwezigheid van bepaalde sprekers, etc. Daartegenover staat dat deze bijeenkomst 10 jaar geleden onmogelijk was geweest. De overheid wordt sneller moderner dan je van een overheid zou verwachten. Er is meer openheid nu en dat geeft ook hoop op minder corruptie in de toekomst.

Ondertussen wordt er iedere dag geprotesteerd tegen een mijnbouwproject en de knullig-arrogante houding van de regering. Veel gevestigde media besteden er nauwelijks aandacht aan (want die worden door aan de regering gelieerde partijen betaald). Maar het feit dat er 15.000 mensen de straat opgaan omdat ze de corruptie en arrogantie van de macht zat zijn, is als je het glas half vol wilt zien een mooi gezicht. Veel Roemenen hebben er de handen vol aan om hun hoofd boven water te houden, maar als er zoveel mensen tijd maken om te gaan protesteren komen er vanzelf genoeg zelfbewuste burgers. En dat is heel handig tegen bestuurlijke willekeur.

Dus hup Roemenië, zou ik zeggen.

Geplaatst in Nederlands | Getagged: , , , | Leave a Comment »

Herfst

Geplaatst door Johan Bouman op 05/09/2013

Het is nog heerlijk weer buiten overdag, maar ‘s avonds wordt het fris. En als de warmte vluchtig wordt dan weet je als Roemeen: Straks wordt het herfst. Roemenen klagen graag, dus je hoort ze vanaf half augustus al verzuchten dat de zomer straks is afgelopen. Nu worden we hier vaak verwend met lange nazomers, waarbij je overdag in t-shirt kunt buiten zitten. En meestal valt dan begin december pas de eerste sneeuw – maar zover zijn we nog niet.

Mijn schoonouders zijn op vakantie, dus wij zitten in Măgura zonder de ‘oorspronkelijke bewoners’. Dan bekijk je een plek ineens met andere ogen, als een foto die je goed kent, maar waaruit ineens een paar personages zijn verdwenen. Vanmorgen werd ik begroet door de oude hond, stram en met rimmetiek – deze hond heeft al een aantal bewoners van dit huis zien overlijden.  De huizen zelf en de spullen, hoewel er steeds wordt aangeschaft en geconstrueerd, hebben een soort deklaag van eeuwigheid, van onveranderlijkheid.

Zo is het tot nu toe ook gegaan met het Roemeense dorp. Voor Roemenen is het een bekend literair thema, dat het platteland een soort bestendige configuratie heeft die onder de radar van de verwoestende tijd blijft. Net als in ons Friesland de oudste terpen ouder zijn dan de nederzetting Amsterdam, zo zijn ook in Roemenië de dorpen precies als toen de huidige miljoenenstad Boekarest ook zo’n dorp was.

Sinds de val van het communisme is het afgelopen met de eeuwigheid. In Transsylvanië hebben veel etnische Duitsers hun boeltje gepakt en zijn naar Duitsland vertrokken. Hele dorpen staan leeg en worden naar men zegt nu bevolkt door zigeuners. Rondom Boekarest, in de provincie Ilfov, zijn overal in de dorpen nieuwbouwwijken verschenen van forenzen. Hier en daar staat een kapitale villa van een nieuwe rijke.

Maar de grootste verandering is de enorme uittocht van jonge mensen. Tijdens het communisme heeft er al een soort gedwongen urbanisatie plaatsgevonden, omdat er voor de fabrieken arbeiders nodig waren. Maar sinds de jaren negentig zijn er miljoenen jonge Roemenen naar het buitenland vertrokken, en anders naar Boekarest, op zoek naar werk. Er zijn overal in Roemenië dorpen en stadjes die alleen ‘s zomers tot leven komen, wanneer alle emigranten op vakantie zijn in hun oude woonplaats.

Als je de schaalgrootte van de geschiedenis iets terugschroeft, zijn de dorpen natuurlijk niet eeuwig. In feite is het nog maar een paar eeuwen geleden sinds de Magyaren Transsylvanië binnenstroomden, of sinds de Daciërs werden verslagen door keizer Traianus.

En daar zit ik dan, met herfstgedachten, als een echte Roemeen. Maar kijk: in deze traditionele huisjes op ons stuk land, waar traditioneel ecogeboerd wordt met traditionele middelen, hebben we wèl breedbandinternet, modern sanitair en twee grote steden op twee uur rijden. Dus uiteindelijk moet het best mogelijk zijn om het goede van het platteland te behouden en toch de moderne tijd te omarmen.

Geplaatst in Nederlands | Getagged: , | Leave a Comment »

Politiek? Muziek!

Geplaatst door Johan Bouman op 13/07/2013

FeeneekjioeGisteren werd minister van Transport, Fenechiu (feeneekjíoe) veroordeeld tot 5 jaar brommen wegens het misbruiken van zijn functie. Hij had schroot verkocht aan een overheidsbedrijf alsof het werkende transformatoren waren. Ook de directeur van dat overheidsbedrijf is trouwens veroordeeld.

Opmerkelijk was het gedrag van premier Ponta. Van tevoren zei hij niet dat het recht zijn loop moest hebben, maar dat hij hoopte dat Fenechiu (Relu van voren) vrijgesproken zou worden. En dat na een aantal veel bekritiseerde optredens waarbij hij zich vorige week bemoeide met het werk van openbaar aanklagers in een smeergeldaffaire (met schoolexamens, net als in Nederland). Na de veroordeling van Fenechiu zei de premier niet dat het recht heeft gezegevierd, maar dat hij het persoonlijk jammer vond en dat Fenechiu een `zeer efficiënte minister` was geweest. Efficiënt? De vent was zojuist veroordeeld omdat hij de staat voor zo’n 1,5 miljoen euro had bestolen! Laten we hopen dat het hooggerechtshof in hoger beroep de rug recht weet te houden.

Na dit niet leuke nieuws heb ik gelukkig ook wel leuk nieuws. Ik werd vorige week gebeld door hardwerkend maar armlastig journalist Alex Varzaru dat hij met zijn vrouw en schoonouders een nieuwe bedrijfsactiviteit had gestart. Kijk, zo wordt Roemenië dus groot. Heb je geen geld? Wees creatief en zoek een gat in de markt! Op de overheid kan je hier in veel mindere mate rekenen dan in Nederland, en als liberaalsocialist vind ik dat erg stimulerend voor het ondernemerschap.

Wat is het idee? Roemenië staat onder andere bekend om zigeunermuziek. Ze hebben een serie masterclasses opgezet in de vorm van een zomerkamp, waarbij professionele Roma-muzikanten de traditionele, van vader op zoon overgedragen, muziek aan sandaalvoetige blanke types gaan leren. Ook het overdragen vindt plaats zonder bladmuziek, dus het is niet voor absolute beginners.

Matasaru Music CampZe hebben daar in de buurt van Boekarest een prachtige locatie in het dorp Matasaru (`zijdewever`), en daarom heet de website ook www.matasarumusiccamp.com.

Dus stel je bent een enigszins gevorderde violist, trompettist of accordeonist en je wilt een flinke dosis ziel en zaligheid in je spel brengen, dan kan dat geregeld worden!

Inlichtingen via de site en op de facebookpagina.

Ik ben zelf begonnen met gitaar spelen (wegens midlife crisis) dus over een paar jaar kan ik weer gaan optreden. Alleen nog een goeie bandnaam vinden, dat is alles.

Geplaatst in Nederlands | Getagged: , , | 1 Comment »

 
Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 98 andere volgers