Bouman's Blog

Leven en werken in Roemenië

Archief voor de maand “november, 2012”

Gaudeamus

De nationale boekenbeurs van Roemenië is een van de grootste culturele evenementen van het jaar. Het festijn, dat Gaudeamus is gedoopt (bij ons in huis al gauw geëvolueerd tot Gouwe Anus), grijpt zich aan in het Romexpo-gebouw, een communistisch ufo-vormig betonfeest.

Vandaag (zondag) was de laatste dag. Vriend Vlad, die vrijdag bij de presentatie van het nieuwe boek van zijn oom was (die oom is 98 jaar), vertelde dat hij allerlei tv-persoonlijkheden tegenkwam die je nooit op een boekenbeurs zou verwachten, zoals ene Simona Sensual of de beruchte Bahmuțeanca.

Vandaag wat minder mediageweld. Ik zag een presentator van de televee en Ana-Maria heeft een ex-minister van Cultuur gespot. Het publiek bestaat vooral uit koopjesjagers en mensen die naar bevriende boekpresentaties komen kijken, heb ik me laten vertellen.

Het personeel van de uitgeverijen die de stands bevolken (er zijn ook muziekwinkels, verkopers van etherische oliën en Roemeniësoevenirs aanwezig op de beurs), zag er na drie dagen beurs erg mat uit. Beursgebeursd. Er waren drie soorten verkopers: louche figuren met teveel gezichtshaar die ongeïnteresseerd op stoeltjes hingen, oudere dames in bloemetjesjurken die erg boos leken te worden als je wat wilde kopen, en jonge dingen die enthousiast hun werkgever aanprezen (1 exemplaar). Oh ja, en de  aan levensmoeheid lijdende Moldavische (Roemeenssprekende republiek aan de andere kant van de rivier de Prut) exposanten die géén boek over de geschiedenis van Moldavië hadden, maar wél over sterilisatietechnieken van melk.

Overigens heb ik wel degelijk gevonden wat ik zocht, want aanbod was er genoeg. Roemenië is traditioneel een leesland (men zegt vanwege geen tv onder het communisme) en hoewel dat afneemt zijn er veel uitgeverijen die hun best doen. De universiteitsuitgeverijen en die van verschillende musea waren aanwezig, de uitgeverij van het leger, Greenpeace met wat brochures, uitgeverijen van educatief materiaal, van geestverruimende literatuur, van buitenlandse bestsellers en Roemeense grootheden. Je struikelt over de boekpresentaties, ik heb er in een uurtje rondwandelen een stuk of vijf gezien. De audio van de ene presentatie concurreert met de volgende, en met de muziek van de muziekwinkels en de trekking van verlotingen. Een gezellige bedoening.

Toch denk ik niet dat ik volgend jaar weer ga. Spannend, sprankelend of origineel was het geenszins en er zijn ook andere dingen te doen op zondagmiddag. Boekje lezen bijvoorbeeld.

Een middagje ruimtelijk ordenen

In Boekarest zijn heel wat Nederlanders actief. Een van hen is Joep de Roo met zijn firma Eurodite, die doet aan stedelijke projecten met (voornamelijk) Europees geld. En dat het niet eenvoudig is om daarvoor de Roemeense overheid warm te krijgen, bleek wel op dit miniseminar.

Het netwerk dat het kader vormde van dit middagje keuvelen onder gelijkgestemden, heet DISC. De middag werd mede georganiseerd door de altijd actieve Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel. In het panel hadden vertegenwoordigers van Philips (heeft o.a. productiefaciliteiten in Roemenië), Eureko (verzekeraar) en een ministerie plaatsgenomen. Ook de Stadsarchitect van Boekarest (een van de hoogste stedelijke functies op het gebied van ruimtelijke ordening) nam deel aan het panel.

Ik weet geen biet van ruimtelijke ordening, maar dat samenwerken met overheden (publiek-private samenwerking is hard nodig als je het hebt over de ontwikkeling van stedelijke gebieden) moeilijk is wist ik al uit Nederland. In Roemenië is een belangrijk deel van de ambtenaren volstrekt niet met het algemeen belang bezig (maar met het vullen van hun eigen zakken) en de cultuur is meestal erg hiërarchisch, gesloten, en bang voor nieuwerwetse fratsen.

Boks daar maar eens tegenop – ik heb grote bewondering voor geslaagde projecten in deze context. Overigens ging de discussie ook grotendeels over het gebrek aan samenwerking tussen overheid en private partijen, waarbij de ambtenaren in het panel verwezen naar 1) de politiek en 2) gebrekkige wetgeving als boosdoeners.

De chefarchitekt sprak helaas niet zo goed Engels – jammer want dat sluit hem af voor buitenlandse inspiratie. En hij bestond het om doodleuk tijdens het forum te gaan bellen. Maar het meest verontrustend was dat de ambtenaren rustig anderen de schuld gaven zonder ook maar een moment zelf het begin van een aandrang tot initiatief te laten zien.

Gewoon blijven proberen, denk ik. En goed voorbeeld doet goed volgen.

 

Dodenzaterdag

Vandaag is het in Roemenië (en wellicht in de hele orthodoxe wereld, ik heb het even niet gegoogled) Allerheiligen, in het Roemeens sâmbăta morților. Letterlijk betekent dat de zaterdag van/voor de doden. Een andere naam is moșii de iarnă (winter-voorgeslacht) in tegenstelling tot moșii de primavară in de lente, want dan is er nog een dodenzaterdag.

Roemeense doden worden flink herdacht. Na een overlijden organiseren de nabestaanden traditioneel een aantal herdenkingsgelegenheden (parastas) in intervallen van een week tot een paar maanden tot eens per jaar, afhankelijk van hoe lang het overlijden geleden is.

En twee keer per jaar is er dus gelegenheid om alle doden nog eens te herdenken. Dat gebeurt met een speciale kerkdienst. Wij als christenen met gewillige geest en zwak vlees kwamen vanochtend aankakken toen de dienst nèt was afgelopen, maar het belangrijkste hebben we kunnen toch kunnen doen. Het gaat er namelijk om dat je, voor het zieleheil of in naam van de doden in je familie, aalmoezen uitdeelt.

Deze aalmoezen zijn vaak in natura in de vorm van een speciaal soort koude havermout met poedersuiker, colivă, die je formeel hoort uit te delen aan behoeftigen maar in de praktijk komt iedere medekerkganger in aanmerking. Het kerkplein op de foto hieronder is op deze zaterdag vol met mensen, de pomana (aalmoes) wordt op tafels gezet en uitgedeeld aan wachtende armen of medekerkgangers. Er is ook een flink aantal zigeunervrouwen met kinderen, en slonzige burgers voor wie dit soort gelegenheden een buitenkansje is.

Je kunt wijwater tappen uit een enorm vat wat gezegend is door een (hoge) geestelijke. Wij hebben in het gebouwtje naast de kerk een paar kaarsjes aangestoken (mijn favoriete traditie) voor de doden, maar ook voor de levenden.

Zo gaat dat in Roemenië. Het was hartstikke druk en ook wij mochten huiswaarts keren met wat colivă. Beste lezer, ik wens je een lang en gelukkig leven toe. Maar weet dat er na dat leven in Roemenië aan je wordt gedacht!

Buurtkerk Nicolae Grigorescu-boulevard (www.crestinortodox.ro)

Berichtnavigatie