Een rustige straat in Voluntari, een randgemeente van Boekarest. De mussen fladderen. De honden doen een dutje op de stoep. Geen mens te bekennen.

Dan opeens: politiebusjes scheuren de straat in. Agenten springen eruit en lopen naar een nieuwbouwpand. Met toestemming van de onderzoeksrechter gaan ze over de muur naar binnen, nemen administratie in beslag, ondervragen aanwezigen en arresteren personeelsleden.

Zo begon vorige week de affaire die het Roemeense nieuws beheerst en die ‘azilele groazei’ is gaan heten: de horrortehuizen. In twee panden waarin met vergunning van de gemeente en het ministerie tehuizen voor bejaarden en gehandicapten waren gevestigd, werden de bewoners door het personeel stelselmatig mishandeld. Ze werden slecht gehuisvest, slecht gevoed, kregen geen medische zorg en moesten allerlei vieze klusjes opknappen.

De buren klaagden al jaren bij de autoriteiten dat er van alles mis was bij de tehuizen. Ze konden bejaarden horen gillen, naakt door de tuin zien lopen en bij het hek zien bedelen om eten. De gemeente en de inspectie deden niks met alle klachten, er kwam geen reactie van de overheid. Totdat het verhaal in de pers kwam en de politie een onderzoek startte.

Er kwamen steeds meer details naar buiten: Gehandicapten waren gehuisvest in een vochtige kelder. Bejaarden kregen alleen aangelengde soep. Toen de septic tank was overgelopen, moesten bewoners met emmers poep sjouwen. Wegens slechte hygiëne brak schurft uit, die werd bestreden door bewoners met insectenspray te bespuiten. En ondertussen maakte het personeel hun geld en onroerend goed afhandig.

In een land dat nog steeds het stigma voelt van de beelden met weeshuizen uit de jaren negentig, werden veel mensen diep geraakt door dit nieuws. Ook pro-regeringsmedia spraken er unaniem schande van. De altijd terughoudende orthodoxe kerk veroordeelde met harde woorden de praktijken die aan het licht waren gekomen, inclusief van de wegkijkende lokale overheid.

Wat bleek: de baas van deze private, maar gesubsidieerde tehuizen, die met het geld van de bejaarden flink had gefeest, was een bekende van de burgemeester. Deze burgemeester, Florin Pandele, heerst al jaren als een koning over zijn gemeente – alle medewerkers op hogere posities zitten in zijn clan van familie en vrienden. Zijn vrouw, Gabriela Firea, stond in persoonlijk contact met de hoofddader. Bovendien was zij als minister eindverantwoordelijk.

In de storm van verontwaardiging die ontstond hebben inmiddels twee ministers moeten aftreden en is een aantal leidinggevenden bij de plaatselijke overheid op non-actief gesteld. Uit een reflex hebben burgemeesters en prefecten overal in het land hun straatje schoon proberen te vegen met plotselingen controles bij de plaatselijke bejaardentehuizen.

Zo wordt weer duidelijk dat een deel van het land nog steeds beheerst wordt door clans van elkaar baantjes toespelende en elkaar dekkende machtsspelers, met vertakkingen die bij de nationale overheid concurreren om de baantjes maar ook met vertakkingen in de criminele wereld. Gelukkig is met dit schandaal nu een van deze netwerken flink beschadigd. De daders konden hun praktijken wel veel te lang maar uiteindelijk niet oneindig verborgen houden.