Nou is het zo dat in de Roemeense politiek heel wat dagelijks vuurwerk over de krantenlezende burgers wordt uitgestort. Verbaal vuurwerk met jijbakken van je bent gemeen, nee jij, nee jij begon, stommerd. Maar ook wetgevingsvuurwerk, want de ene na de andere proefballon wordt nog niet opgelaten of hij wordt door de initiatiefnemer alweer schielijk doorgeprikt.

Nu had de regering voorgesteld dat bedragen boven omgerekend 200 euro niet meer in cash kunnen worden betaald. Als maatregel tegen belastingontwijking. In Roemenië wordt namelijk om verschillende redenen zo’n 35% minder btw geïnd dan in principe zou kunnen. Dat is bijna 9 miljard euro ofwel ruim 8 procent van de geschatte overheidsinkomsten over 2023. Een enorm bedrag, waar je leuke dingen van kan doen. Maar op zich was de maatregel niet heel goed gecommuniceerd, waardoor er een hagelbui van protesten losbarstte uit behoudende hoek en het voorstel nu op sterven na dood is.

Sowieso is Roemenië fiscaal een bijzonder land. Er is maar één belastingschijf en dat is 16%. Er zijn wel uitzonderingen, maar het stelsel is in ieder geval niet progressief. En dan heeft Roemenië met 19% ook een van de laagste btw-tarieven.

Je zou zeggen, dan is de regering zeker een stelletje ultrarechtse conservatieven die zo min mogelijk overheidsingrijpen willen? Nee. Al sinds de revolutie van 1989 zitten de ‘sociaaldemocraten’ van de PSD als grootste partij in de regering. En die roepen wel dat ze voor de gewone man zijn en ze roepen wel van wij verhogen de pensioenen, maar wie dat moet betalen is niet degene met de sterkste schouders.

Sommigen zeggen, het is een kwestie van politieke moed en Roemeense politici zijn doodsbenauwd voor onrust in het land. Er valt nogal eens een regering als die het te bont maakt, dan gaan Roemenen de straat op en maken ze tumult tot de ergste uitwassen weer zijn weggepoetst.

Anderen zeggen, het is allemaal ingecalculeerd en voor de bühne. Achter de schermen lopen alle politici aan de leidraad van gevestigde belangen, lobbyclubs en de mafia.

Het zou best kunnen dat beide waar zijn. De Roemeense politiek is een landschap van zakelijk-politieke machtsnetwerken die elkaar beconcurreren, waarbij volgens activisten de geheime diensten en criminele organisaties een rol spelen. De belangen zijn voor de betrokken politici ook persoonlijk, zodat veranderingen die tegen gevestigde belangen ingaan moeilijk te realiseren zijn. Dat kan eigenlijk alleen onder druk van buitenaf: de Europese Commissie heeft lang een grote stok achter de deur gehad met het inmiddels opgeheven samenwerkings- en verificatiemechanisme. Maar ook binnen Roemenië kan er externe druk worden uitgeoefend door politieke nieuwkomers zoals USR (progressief-liberaal) en AUR (conservatief-nationalistisch).

Misschien wordt het weer eens de tijd om de straat op te gaan. Hoewel, protesteren tegen cashbetalingen is misschien een beetje te lullig.