Bouman's Blog

Leven en werken in Roemenië

Archief voor de tag “europese unie”

Een middagje ruimtelijk ordenen

In Boekarest zijn heel wat Nederlanders actief. Een van hen is Joep de Roo met zijn firma Eurodite, die doet aan stedelijke projecten met (voornamelijk) Europees geld. En dat het niet eenvoudig is om daarvoor de Roemeense overheid warm te krijgen, bleek wel op dit miniseminar.

Het netwerk dat het kader vormde van dit middagje keuvelen onder gelijkgestemden, heet DISC. De middag werd mede georganiseerd door de altijd actieve Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel. In het panel hadden vertegenwoordigers van Philips (heeft o.a. productiefaciliteiten in Roemenië), Eureko (verzekeraar) en een ministerie plaatsgenomen. Ook de Stadsarchitect van Boekarest (een van de hoogste stedelijke functies op het gebied van ruimtelijke ordening) nam deel aan het panel.

Ik weet geen biet van ruimtelijke ordening, maar dat samenwerken met overheden (publiek-private samenwerking is hard nodig als je het hebt over de ontwikkeling van stedelijke gebieden) moeilijk is wist ik al uit Nederland. In Roemenië is een belangrijk deel van de ambtenaren volstrekt niet met het algemeen belang bezig (maar met het vullen van hun eigen zakken) en de cultuur is meestal erg hiërarchisch, gesloten, en bang voor nieuwerwetse fratsen.

Boks daar maar eens tegenop – ik heb grote bewondering voor geslaagde projecten in deze context. Overigens ging de discussie ook grotendeels over het gebrek aan samenwerking tussen overheid en private partijen, waarbij de ambtenaren in het panel verwezen naar 1) de politiek en 2) gebrekkige wetgeving als boosdoeners.

De chefarchitekt sprak helaas niet zo goed Engels – jammer want dat sluit hem af voor buitenlandse inspiratie. En hij bestond het om doodleuk tijdens het forum te gaan bellen. Maar het meest verontrustend was dat de ambtenaren rustig anderen de schuld gaven zonder ook maar een moment zelf het begin van een aandrang tot initiatief te laten zien.

Gewoon blijven proberen, denk ik. En goed voorbeeld doet goed volgen.

 

President smijt met modder naar troetelkind

Bij wijze van autoplagiaat (ik zit met de tentamens) een stukje dat ik net heb opgestuurd naar de Alfred Mozer-stichting voor hun nieuwsbrief:

Na de toetreding tot de Europese Unie in 2007 hebben internationale organisaties hun inspanningen in Roemenië afgebouwd, hoewel de democratie er nog steeds wankel op zijn benen staat als zelfs de president de justitiële verbeteringen onder vuur neemt.

De Europese Commissie heeft ook na toetreding nog wat invloed bij de Roemeense regering. Van tijd tot tijd worden er rapporten geproduceerd op onder andere het terrein van justitie. Die rapporten zijn voor Nederland munitie om Roemenië voorlopig uit het Schengengebied te weren, vanwege gebrekkige rechtszekerheid voor burgers en bedrijven en onvoldoende resultaten in de strijd tegen corruptie.

Cruciaal in de strijd tegen corruptie is de inspanning van het speciale anticorruptieparket. De anticorruptie-procureurs hebben vooral de afgelopen twee jaar een groot aantal strafklachten ingediend en er zijn nu ook veroordelingen van politici losgekomen. President Băsescu was tot voor kort een grote steun voor de procureurs, die het moeten opnemen tegen een gevestigde orde van partijbaronnen.

Maar op 21 december liet Băsescu in een interview ineens een geheel ander geluid horen. In een koerswending van 180 graden spuide hij scherpe kritiek op het anticorruptieparket. De president vond dat procureurs in het vervolg maar zelf verantwoordelijk moeten gesteld voor de imagoschade van beschuldigde politici. Ook begon hij erover dat rechters persoonlijk aansprakelijk moeten worden gesteld voor gerechtelijke dwalingen, iets dat gelukkig in geen enkel EU-land het geval is omdat het de positie van de rechterlijke macht ernstig in gevaar zou brengen. Als slagroom op de taart opperde Traian Băsescu dat verzoeken om opheffing van de immuniteit van parlementsleden – om strafvervolging te kunnen instellen – maar weer inhoudelijk door politici moesten worden beoordeeld. Dit na een jarenlang debat waarin hij juist verdedigde dat politici zich niet inhoudelijk met justitie moeten bemoeien. gejat van www.stareanatiunii.com

Waarom deze kennelijke koerswijziging? De civil society staat op zijn achterste benen. De Schotse Roemeniëwatcher Tom Gallagher vermoedde in de krant România Liberă van 3 januari puur politiek opportunisme: de baronnen van wie de partij van de president afhankelijk is worden mogelijk zenuwachtig en dreigen hun steun in te trekken. En nu de EU met de eurocrisis en het Hongaarse Orbanregime wel wat anders aan zijn hoofd heeft, zou Băsescu zijn kans schoon zien.

De ontwikkelingen laten in ieder geval duidelijk zien dat Roemenië ook na toetreding tot de EU veel steun nodig heeft om op de goede weg te blijven. Want ook nu nog kan de klok weer worden teruggedraaid.

Eerste sneeuw en Schengenschreeuw

Bij het uitwrijven van de oogjes zag gezinnetje Bouman-Androne vanmorgen de eerste sneeuw van dit jaar in Boekarest liggen. Dat gaf meteen een pre-kerstgevoel en de dag begon goed.

Minder goed bekwam mij de eindeloze file op weg naar het zwembad (half uurtje zwemmen, anderhalf uur rijden). Toen ik per se ook nog de avondspits in moest op weg naar een dokterscontrole was de sneeuwpret grondig voorbij. De kliniek waar ik moest wezen staat aan de Mărășești-boulevard, genoemd naar een heroïsch slagveld uit de Eerste Wereldoorlog. Geen enkele parkeermogelijkheid, niet bij de metro in de buurt en de ingang is alleen via een steile trap te bereiken. En dan heb ik het over de kliniek, niet het slagveld. Wie die locatie heeft bedacht…

Maar groot was mijn vreugde toen ik bij het aanklikken van mijn favoriete schandaalblad, Evenimentul Zilei, het hoofd van Greet Widlers zag. Altijd goed voor een portie Schandaal! en Paniek!

Wat bleek: de Roemenen zijn erachter gekomen dat ze vanwege Widlers niet in Schengen mogen. Zoals u weet wordt Roemenië door zuiver Nederlands toedoen geweerd uit het Schengengebied en dat leidt in Roemenië tot heel wat verontwaardiging. Hier eerdere berichtgeving met standpunt mijnerzijds. Evenimentul Zilei voert vandaag twee Nederlanders op, die uitleggen dat het allemaal door Widlers komt omdat hij bij het kabinet aan de uitknop zit en dus het Nederlandse standpunt in dezen bepaalt.

En volgens mij klopt dat helemaal. Ik geloof nooit dat de Nederlandse regering zijn poot zó lang stijf had gehouden tegenover alle medelidstaten als men niet Widlers’ adem in de nek had.

Het buitenland krijgt relatief weinig aandacht in de Roemeense pers – lokaal schandaal genoeg. Dus als de ware aard van Widlers’ marionettenkabinet ook hier bekend is, weet je zeker dat we in heel Europa voor joker staan.

Bloembollenoorlog

Slijp de zwaarden en haal de maliënkolders uit het vet! Kans op een eerste Roemeens-Nederlandse oorlog!

De eerste grensincidenten hebben al plaatsgevonden: vijftien vaderlandse vrachtwagens met bloemproducten zijn aan de Roemeense grens tegengehouden. De Roemeense president heeft op de televee enig verband met ‘Schengen’ ontkend, om vervolgens doodleuk aan te kondigen dat na de bloembollen zeer streng gecontroleerd gaat worden op melkproducten.

Nu blijkt dat Nederland (grootste buitenlandse investeerder in Roemenië) halsstarrig weigert voor toetreding van Roemenie en Bulgarije te stemmen is in Roemenië gekrakeel losgebarsten. In de Nederlandse pers heb ik daar hoegenaamd niets over gelezen (behalve in De Telegraaf, maar die lees ik niet), dus het is tijd voor duiding.

In het toetredingsverdrag van Roemenië (EU-lid sinds 2007) staat een aantal voorwaarden voor toetreding tot het Schengengebied, bekend van het douaneloze reizen. Zelf vind ik de douane altijd wel leuk en spannend, maar daar wordt in brede kring blijkbaar anders over gedacht. Zo komt het dus dat Roemenië na ettelijke controles en bezoeken van onder andere Europarlementariërs, en praktische ondersteuning van onder andere Nederland en Duitsland voldoet aan al die voorwaarden uit dat verdrag. En dat zijn technische voorwaarden: je moet goede spullen en goede procedures hebben, daar komt het op neer.

Roemenië heeft nu dus een state of the art-grensbewaking waar andere EU-landen een puntje aan kunnen zuigen. Dat wordt door niemand bestreden. Punt is alleen dat Roemenië ook een probleem heeft met corruptie en niet in de laatste plaats onder douanebeambten. Dit jaar alleen al zijn er in Roemenië meer dan 150 douaniers en grenspolitieagenten opgepakt wegens verdenking van corruptie.

Ook die corruptie wordt door niemand ontkend. Waarom denkt Roemenië dan toch aanspraak te maken op lidmaatschap van het Schengengebied? Omdat corruptie een ander verhaal is. Corruptie staat namelijk nergens in de voorwaarden. En om nu tijdens het spel de regels te veranderen druist volgens de Roemenen in tegen de in Europa zo bejubelde rechtmatigheid.

Daar hebben de Roemenen overigens helemaal gelijk in. Toch kan het zijn, dat het probleem van het aan de kant zetten van beginselen wegens nóg grotere problemen voor lief moet worden genomen. Stel, een ondernemer spreekt met een producent af dat hij alleen diens tomaten koopt als ze er mooi rood uitzien. Als bij levering blijkt dat de kleur weliswaar in orde is maar dat een deel van de partij gifstoffen bevat, zal de ondernemer de koop toch weigeren. Het is toch op z’n minst raar om een zeer relevant en zelfs bepalend probleem voor de toepassing van een bepaald beleid buiten beschouwing te laten, alleen omdat het bij het opstellen van dat beleid geen aandacht had gekregen.

Overigens had het probleem voorkomen kunnen worden als men destijds de juiste voorwaarden had gesteld. Was voor alle partijen goed geweest. Maar ik vermoed dat men bij het opstellen van de toetredingsvoorwaarden de politieke vingers niet wilde branden aan criteria over al of niet toelaatbare niveaus van corruptie.

Wat is trouwens het probleem met die corruptie? Het schrikbeeld van een tsunami van Roemenen is irrelevant. Immers, Roemenen mogen dankzij hun EU-burgerschap nu al door de hele EU reizen (alleen niet overal werken). Een identiteitskaart is voldoende. Het probleem ligt erin dat Roemenië na toetreding tot het Schengengebied een fiks deel van de EU-buitengrenzen zal beheren. Als Oekraïense sigarettensmokkelaars of Kazachse mensenhandelaars zomaar de EU binnen kunnen komen door de Roemeense douane wat centjes toe te stoppen, zijn de rapen gaar. Overigens geldt dit in nog sterkere mate voor de Bulgaren, die aan de poort zitten van de zogenaamde ‘Turkijeroute’ voor immigranten uit Afrika. Daarom wordt Griekenland momenteel in ruime mate wordt bijgestaan door het EU-douanegezelschap Frontex.

De oplossing, vraagt u? Die leveren wij graag. Aangezien de pijn hem zit bij de personele kant van de grensbewaking in Roemenië, kan Roemenië het beste voor een aantal jaar de operationele leiding over de grensposten aan de jongens van Frontex overdoen. Die zijn vast ook niet totaal onomkoopbaar, maar geven de Europese onderbuik een veel beter gevoel. Tegelijkertijd kan er met Europees geld dat de Roemenen toch al krijgen maar niet uitgeven eindelijk eens het justitie-apparaat op de schop gaan. Als men in de Europese Raad deze twee extra voorwaarden kan afspreken (Frontex aan de grens en justitie op de schop) dan kan iedereen weer rustig gaan slapen en heeft de Roemeen in de straat meer winst dan met de huidige overeenkomst. De enige verliezers zijn dan de corrupte grensbewakers.

Voedselhulp

Bij oma op het dorp hebben de meesten het niet breed. Veel ouderen moeten rondkomen van een pensioen van 100 Euro per maand, en ook in Roemenië koop je daar niet veel voor. Vandaar dat oma en tante Stelutza (een inwonende oudtante) in praktische en financiële zin moeten worden bijgestaan.

Een onverwachte weldoener hierin is de Roemeense regering. Het kan zijn dat het met de verkiezingstijd te maken heeft – zou het? – maar van hogerhand was blijkbaar tot Voedselhulp besloten.

Hoe weet ik dat? Tante Stelutza zat ineens met vijftien kilo meel Regeringsmeelopgescheept en wij kregen ook een pak.

Er staat onder andere op te lezen: Gemeenschaps-voedselhulp, niet voor de verkoop. En daaronder: Hulp van de Europese Unie.

Nou zijn ze in het dorp wel arm, maar hongersnood heerst er niet.  Zeker nu niet meer…

Mocht u zich afvragen waar uw belastingcentjes blijven: daar gaan wij morgen cake van bakken!

Berichtnavigatie