Tagarchief: basescu

De poppetjes blijven vallen

Berichten die de justitiegezinde burger moed geven zijn de laatste paar jaar aan de orde van de dag in Roemenië. Letterlijk iedere week staat er weer een nieuwe hotemetoot in de krant met z’n lelijke gearresteerde hoofd. En er zijn er ook al flink wat veroordeeld en achter de tralies: onroerendgoedmagnaten, voetbalmakelaars, grootindustriëlen, burgemeesters, politiechefs, oud-ministers en zelfs een oud-premier hebben de afgelopen jaren fijn gemeenschappelijk kunnen douchen.

Het verschil met andere landen is niet dat de mensen hier slechter zijn, of meer tot corruptie geneigd. Het verschil is dat de corrupto’s te weinig moeite doen om hun zaakjes buiten het voetlicht te houden. Roemenië is in feite sinds 1947 (overname door de communisten) tot heden een staat, waarin het zo gewoon is dat functionarissen samen met the well connected voor eigen goud gaan en de burger bestelen, dat ze nog steeds geen reflexen hebben ontwikkeld om dat allemaal wat stiekemer te doen. Nu het openbaar ministerie eindelijk wat spierballen heeft gekweekt komt dat de zware jongens duur te staan.

De meneer op de foto heet Mircea (Míertsjaa) en is de broer van president Băsescu. Het schijnt dat hij zelf een beetje een onbenul is, maar goed met zo’n broer komen er nog weleens mensen aankloppen die wat willen. Zo ook Mircea. Om onduidelijke redenen heeft deze goedwammes zich ingelaten met een stel zigeunercriminelen, een soort clan waarvan de chef momenteel zit te brommen voor poging tot moord. Mircea kwam een tijd geleden al in het nieuws omdat hij gefilmd werd bij de doop van een van de nieuwe clanaanwasjes, in de rol van peetvader.

De man is nu dus volgens de officier van justitie de spil geweest in een smeergeldaffaire, waarbij hij zou proberen om Bercea Mondial (zo ‘heet’ die clanbaas, ook bekend van dit stukje) uit de bajes te houden in ruil voor heeeel veel dubloenen. Zoveel zelfs, dat hij bij een telefoongesprek klaagde over de berg geld, die hij moest verstouwen…en dat gesprek werd afgeluisterd door het openbaar ministerie.

Nou vindt Mircea zelf dat hij min of meer gedwongen werd om mee te doen en zelf gechanteerd werd. Het is een mogelijkheid. Maar het punt is dat nu zelfs de broer van de president voor de strafrechter moet verschijnen.

In Roemenië wordt altijd meteen verslag gedaan van wat de buitenlandse pers vindt van Roemeens nieuws. Veel commentatoren op de internets en de televee stelden opgelucht vast dat dit nieuws juist goed is overgekomen, in de zin van: In Roemenië wordt nu eindelijk werk gemaakt van de strijd tegen corruptie, waarbij zelfs de broer van de president niet wordt gespaard.

Het blijft spannend, want binnenkort komt er uitspraak in een ander proces waarbij de grootste mediatycoon en bewezen Securitate-agent Voiculescu in hoger beroep is gegaan tegen een veroordeling tot 5 jaar cel. Fiat iustitia, zoals de oude Romeinen al zeiden.

Nieuwe Roemeense regering vooral bezig met eigen machtspositie

Na de parlementsverkiezingen van 9 december zit de nieuwe regering zeer comfortabel. Gaat deze luxepositie gebruikt worden voor het aanpakken van hoofdpijndossiers? Voorlopig speelt men machtsspelletjes en laat men proefballonnen op.

Dit stukje heb ik vandaag ingeleverd voor de nieuwsbrief van de Alfred Mozer-stichting.

Na een lusteloze campagne werd de partij van zittend president Băsescu (PD-L), geheel volgens de verwachtingen, verpletterend verslagen. De winnende PSD wordt geleid door Victor Ponta, sinds voorjaar 2012 al premier van een overgangskabinet. Ponta heeft vorig jaar zijn proefschrift-plagiaat weggemoffeld met behulp van een door hemzelf benoemde commissie. Dit heeft vooral in het buitenland zijn geloofwaardigheid aangetast. De nieuwe regering bestaat verder uit de Conservatieve Partij (PC), het politieke vehikel van mediamagnaat Voiculescu, en de PNL. Deze partij wordt geleid door Crin Antonescu, een opportunistische machtspoliticus die momenteel bezig is met het wegwerken van opstandigen binnen zijn partij.

De regeringscoalitie heeft voldoende zetels om de grondwet te kunnen wijzigen. Daar is men ook meteen aan begonnen. Ter discussie staan onder andere de bevoegdheden van de president en de rol van het Constitutionele Hof. Het aantal ministers is uitgebreid van 16 tot 22 (plus zes extra ministers zonder eigen departement) en het aantal parlementariërs is vanwege een rammelende kieswet gegroeid tot 589 (was eerst 407). Tegen 20 parlementariërs loopt een strafproces. Het nieuwe parlement heeft een wet aangenomen waarin de toch al ruime parlementaire immuniteit tegen strafvervolging nog verder wordt uitgebreid.

De nieuwe regering zoekt ook naar financiële speelruimte. De Roemeense rijksbegroting lijdt onder enorme pensioenuitgaven, corruptie en grootschalige belastingontduiking, zodat men op creatieve wijze geld probeert te vinden. De minister van Volksgezondheid had bedacht dat binnen 2 maanden behandelingen in privéziekenhuizen (waar patiënten geen smeergeld hoeven te betalen) niet meer door het ziekenfonds worden vergoed. Het geld moest uitsluitend naar het armlastige staatszorgstelsel. Verder heeft de regering de milieubelasting op auto’s omgedoopt tot een vorm van leges en wil een forfaitaire belasting voor bepaalde groepen bedrijven invoeren. Men kan namelijk niet zomaar het begrotingsoverschot laten vieren of andere makkelijke maatregelen nemen, vanwege de leenvoorwaarden van het IMF.

Al met al lijkt men structurele problemen voorlopig te vermijden, een gemiste kans met een dergelijke comfortabele meerderheid en nog vier jaar regeren voor de boeg. De regering rept met geen woord over het pensioenstelsel, de zorg, de corruptie, het openbaar bestuur of het absorberen van EU-fondsen. Dit voorspelt weinig goeds voor de ontwikkeling van Roemenië op de middellange en lange termijn.

 

Doublespeak

Nadat het parlement had besloten de president naar huis te sturen, moest dat bevestigd worden per referendum. Het referendum (gehouden op 29 juli) was pas geldig als een meerderheid van de mensen voor naar huis sturen was EN als meer dan de helft van de geregistreerde kiezers kwam opdagen.

Nou, de uitslag was overweldigend tegen de president (Traian Băsescu heet-ie), mede omdat de ontslagene zijn aanhang had opgeroepen thuis te blijven.  Dat leidde meteen tot een ander probleem: er kwam niet meer dan 47% van de kiezers opdagen.

Referendum ongeldig zou je zeggen, maar nee want de regering tekende onmiddellijk protest aan want de lijsten met geregistreerde kiezers zouden niet kloppen. In een poging om deze lijsten achteraf te gaan wijzigen werd er allerlei juridisch en statistisch googelwerk uit de kast gehaald. Het is best aannemelijk dat er allerlei niet klopt aan de gebruikte lijsten, maar de regering had het referendum zelf met deze lijsten georganiseerd. Dan moet je dus niet gaan janken achteraf.

Het Constitutionele Hof heeft dan ook na wat wikken en intern ruziemaken bepaald dat het referendum niet geldig is vanwege onvoldoende opkomst.

Domper dus voor de regering (onder leiding van premier Ponta) en de interimpresident (Antonescu) die hoopten dat ze eindelijk af waren van aartsantagonist Băsescu. Maar op de televee verklaarden beiden dat de uitslag van het referendum gerespecteerd ging worden.

Meteen na Ponta’s verklaring dat hij weer ging proberen om met Băsescu samen te werken en Antonescu’s acceptatie van de uitslag van het referendum leek het echter of die woorden niet uit hun eigen hersens kwamen, maar uit een politiek correct vertaalapparaatje in de microfoon.

Want zonder blikken of blozen gingen Ponta en Antonescu over op het aanvallen van de rechterlijke macht, het uitschelden van collega-politici, het hinten op malafide invloeden vanuit het buitenland. Direct na de uitspraak dat ‘deze politieke crisis het land schade heeft berokkend en beëindigd moet worden’ gaat men vrolijk verder met olie op het vuur gooien.

Al jaren krijgt Băsescu van zijn politieke tegenstanders en de gelieerde pers overal de schuld van: de economie, de zorg, armoede, alles komt door de dictator.

Nou heeft die dictator ook weleens een politieke oprisping waar je grote vraagtekens bij mag zetten, maar sinds het referendum is hij veruit koploper in de wedstrijd om beleefde samenwerking. Hij heeft namelijk nog geen enkel commentaar gegeven.

Cool of kloon

Hieronder een schaamteloze zelfkopie van mijn bijdrage aan de Alfredmozerstichtingnieuwsbrief:

Voorzichtig optimisme over daadkracht nieuwe Roemeense regering 

Naar aanleiding van het ontslag van een hoge ambtenaar die een goed werkende nationale ambulancedienst had opgericht, ging een voor Roemeense begrippen groot aantal mensen de straat op. Iemand die goed werk deed moest vertrekken onder druk van wat veel Roemenen en buitenlandse analisten beschouwen als een kliek van zelfverrijkende cliëntelisten. Op het hoogtepunt van de demonstraties protesteerden in het hele land duizenden mensen tegen de regering en de president. Sommigen wilden hun gekorte pensioenen terug, anderen eisten terugdraaiing van de salarisverlagingen, weer anderen protesteerden om milieuredenen of tegen corruptie. Veel mensen deden mee omdat ze het gewoon zat waren. ‘Het’ staat dan voor de regering, die braaf de instructies van het IMF opvolgt maar niets doet aan de problemen van de man in de straat: slechte zorg, corruptie, teruglopende koopkracht en wegen met meer gaten dan asfalt.

De regering-Boc en president Băsescu waren in eerste instantie verrast door de protesten. Het duurde een week voordat de regering een fatsoenlijke reactie kon geven en de president deed in zijn arrogantie of onvermogen een tijd lang of er niets aan de hand was. De protesten hielden aan en toen het ontslag van een minister niet hielp (die had de protestanten achterbuurtfiguren genoemd) is men achter de schermen begonnen met onderhandelen over een nieuwe regering. Dat kan in Roemenië zonder verkiezingen.

De nieuwe regering is gevormd onder leiding van de voormalige chef van de buitenlandse inlichtingendienst, Mihai-Răzvan Ungureanu, die geen lid is van de leidende regeringspartij maar van wie wel gezegd wordt dat hij in het kamp van de president zit. Zijn ministersploeg is relatief erg jong en men heeft de controversiële partijbaronnen van de oudere generatie eruit gehouden.

De nieuwe minister-president heeft direct de opening richting de oppositie gezocht. Oppositiekringen – de oppositie bestaat uit een monsterverbond van een liberale, een sociaaldemocratische en een conservatieve partij – reageerden gemengd op de nieuwe regering: enerzijds is de nieuwe premier voor een aantal oppositiekopstukken veel beter te pruimen, anderzijds is de oude vijand, president Băsescu, nog niet van het toneel verdwenen.

Dit jaar zijn er in de zomer lokale verkiezingen en in het najaar parlementsverkiezingen. Daarbij zal waarschijnlijk de huidige oppositie een ruime meerderheid halen, want het lijkt onwaarschijnlijk dat de nieuwe regering in staat is het tij te keren in 9 maanden tijd. Het mandaat van de president loopt nog tot 2014.

De afgelopen maanden regeerde de regering vooral per extraparlementaire noodmaatregel en was de oppositie in staking. Iedere stap naar normalisatie van de parlementaire verhoudingen is dus een stap vooruit voor Roemenië.

President smijt met modder naar troetelkind

Bij wijze van autoplagiaat (ik zit met de tentamens) een stukje dat ik net heb opgestuurd naar de Alfred Mozer-stichting voor hun nieuwsbrief:

Na de toetreding tot de Europese Unie in 2007 hebben internationale organisaties hun inspanningen in Roemenië afgebouwd, hoewel de democratie er nog steeds wankel op zijn benen staat als zelfs de president de justitiële verbeteringen onder vuur neemt.

De Europese Commissie heeft ook na toetreding nog wat invloed bij de Roemeense regering. Van tijd tot tijd worden er rapporten geproduceerd op onder andere het terrein van justitie. Die rapporten zijn voor Nederland munitie om Roemenië voorlopig uit het Schengengebied te weren, vanwege gebrekkige rechtszekerheid voor burgers en bedrijven en onvoldoende resultaten in de strijd tegen corruptie.

Cruciaal in de strijd tegen corruptie is de inspanning van het speciale anticorruptieparket. De anticorruptie-procureurs hebben vooral de afgelopen twee jaar een groot aantal strafklachten ingediend en er zijn nu ook veroordelingen van politici losgekomen. President Băsescu was tot voor kort een grote steun voor de procureurs, die het moeten opnemen tegen een gevestigde orde van partijbaronnen.

Maar op 21 december liet Băsescu in een interview ineens een geheel ander geluid horen. In een koerswending van 180 graden spuide hij scherpe kritiek op het anticorruptieparket. De president vond dat procureurs in het vervolg maar zelf verantwoordelijk moeten gesteld voor de imagoschade van beschuldigde politici. Ook begon hij erover dat rechters persoonlijk aansprakelijk moeten worden gesteld voor gerechtelijke dwalingen, iets dat gelukkig in geen enkel EU-land het geval is omdat het de positie van de rechterlijke macht ernstig in gevaar zou brengen. Als slagroom op de taart opperde Traian Băsescu dat verzoeken om opheffing van de immuniteit van parlementsleden – om strafvervolging te kunnen instellen – maar weer inhoudelijk door politici moesten worden beoordeeld. Dit na een jarenlang debat waarin hij juist verdedigde dat politici zich niet inhoudelijk met justitie moeten bemoeien. gejat van www.stareanatiunii.com

Waarom deze kennelijke koerswijziging? De civil society staat op zijn achterste benen. De Schotse Roemeniëwatcher Tom Gallagher vermoedde in de krant România Liberă van 3 januari puur politiek opportunisme: de baronnen van wie de partij van de president afhankelijk is worden mogelijk zenuwachtig en dreigen hun steun in te trekken. En nu de EU met de eurocrisis en het Hongaarse Orbanregime wel wat anders aan zijn hoofd heeft, zou Băsescu zijn kans schoon zien.

De ontwikkelingen laten in ieder geval duidelijk zien dat Roemenië ook na toetreding tot de EU veel steun nodig heeft om op de goede weg te blijven. Want ook nu nog kan de klok weer worden teruggedraaid.

Haat-tv

Aangezien niemand er in Nederland over schrijft, moet ik nodig eens een stukje tikken over Greet Widlers en de PVV. Op een van mijn favoriete websites lees ik regelmatig over kamervragen die in beangstigend tempo maar gelukkig met humorvolle inhoud uit de PVV-fracties het land in worden geslingerd. Ik zou zeggen, wees blij dat die gasten niet een eigen tv-kanaal hebben.

In Roemenië namelijk (stiekem gaat het natuurlijk toch weer over Roemenië) heeft ene Voiculescu niet alleen de touwtjes in handen bij een marginaal politiek partijtje, maar ook bij een serie tv-stations waaronder een nieuwszender.

Nou is die Voiculescu nogal fout geweest tijdens het communisme. Daar heeft hij ook op handige wijze gebruik van gemaakt door met wat achterovergedrukt staatskapitaal een imperium te beginnen.

Als thuiswerker word je automatisch een soort nieuwsjunk. Zodoende volg ik naast een keur aan buitenlandse nieuws-tv die je hier kunt ontvangen ook de twee landelijke nieuwszenders: Realitatea tv en Voiculescu’s Antena 3. Uit dit artikel van vriend Vlad blijkt trouwens dat het niet om eendagsvliegen gaat: wat hij beschrijft over 2007 is in 2011 precies hetzelfde.

Enfin. Van de weeromstuit kijk ik dus regelmatig naar Antena 3, waar het nieuws behalve man-bijt-hond-verhalen en auto-ongelukken uitsluitend bestaat uit haatcampagnes richting de huidige regering en vooral president Băsescu.

Zoals het bij de PVV altijd over de islam gaat (duivenoverlast? komt door de moslims!) gaat het dus bij Antena 3 (niet te verwarren met het Spaanse Antena 3) altijd over Băsescu. Echt, die man kan geen scheet laten of er wordt door diverse Antena-deskundigen een satanistisch complot achter vermoed.

Het is natuurlijk geen nieuw fenomeen dat tv-tyconen met hun zenders politieke tegenstanders bestoken, zie Berlusconi. Antena-3 tilt het haten echter naar een hoger niveau. Laatst kwam een ex-journalist van de zender in het nieuws met onthullingen dat er door de directie inderdaad expliciet opdracht werd gegeven om bepaalde personen en bedrijven televisiegewijs aan te vallen – de publieke opinie reageerde met een achteloos: Dat is toch geen nieuws! Iedereen weet dat.

Collega-zender Realitatea, waar ook zo’n schurk in de poep roerde, is onlangs van eigenaar verwisseld – prompt is het haatgehalte daar sterk afgenomen. Bij gebrek aan inspiratie kunnen ze misschien een itempje doen over Neêrlands grappigste partij.

Spuug

De commotie vlak na de verkiezingen over de geheimzinnige Paarse Paranormalisant, die president Băsescu aan zijn herverkiezing zou hebben geholpen door het betoveren van zijn tegenstander, kwam mij als buitenstaander zeer vreemd voor. Het kan toch niet zo zijn dat mensen dit echt geloven?

Dat kan wel. Het kan zelfs nog gekker.

Ik maakte laatst een praatje met een buurvrouw van oma, die woont in de regio Buzău in een idyllisch dorpje in de heuvels. Wij komen daar geregeld, vooral in de zomer. Zij prees ons wonderschone dochtertje en voegde daar met een angstige blik aan toe, dat zij hoopte dat haar niet het Boze Oog zou treffen. Ze spuugde drie keer voor zich uit, en voegde daar de formule aan toe dat het Boze Oog moest worden afgewend (Să nu fie de deochi).

Het Boze Oog komt vast wel in meer culturen voor, maar typisch Roemeens is misschien wel dat zelfs als je met de beste bedoelingen een compliment maakt en de persoon in kwestie daarbij aankijkt, hij of zij getroffen kan worden.

Wordt dus uw kind op het platteland driemaal bespuugt, bedenk dan dat het voor diens eigen bestwil is. Overkomt u dit in de stad, dan heeft u waarschijnlijk op iemands plekje geparkeerd.

Staatshoofd naar keuze

Het straatbeeld wordt de laatste tijd opgesierd door een woud aan spandoeken. Op iedere hoek staart mij een set presidentskandidaten aan vanaf meer dan levensgroot plastic.

Natuurlijk wordt de sMircea Geoana houdt de moed erinpandoekenwedloop gedomineerd door de usual suspects. Kandidaten van de grote partijen (huidig president Basescu van de PD-L en zijn voornaamste uitdagers Geoana van de PSD en Antonescu van de PNL) zijn daarom ook het vaakst slachtoffer van lichte animositeit. Zo heb ik al de eerste gevallene aangetroffen bij de brug over het meer:

Mircea Geoana in deplorabele staat. Nu wordt deze man ervan verdacht een trekpop te zijn van zijn sociaaldemocratische partijbaronnen. Dus ik kan mij voorstellen dat hij de moed in de schoenen laat zakken af en toe.

En die arme Crin (lelie betekent dat) Antonescu. Over hem gaat het hardnekkig gerucht dat hij de spreekbuis is van een stel louche industriële tycoons. Op zich een sympathieke volksjongen uit Tulcea (volgens zijn verkiezingsfolder)…

Naast de grote jongens strijdt er een hoop kandidaatjes om wat aandacht in de media. Zonder budget kan je niet de hele stad volhangen, vandaar dat ik van ene Remus Cernea in de hele buurt maar één (1) spandoek heb gespot.

Denk moedig

Remus is van de Groenen. Dat wil zeggen: een van de groene partijen. Want hoe miniem de aanhang ook, wat groen is vecht bek. Daarnaast heeft hij een opvallend afwijkende posterhouding ten opzichte van zijn collega-presidentskandidaten. De meesten kijken de kiezer recht in de ogen. Sommigen hebben zelfs wat supporters op de poster ingevoegd. Maar zo niet Remus. Remus kijkt óf heel scheel, óf hij ziet groene vergezichten. Laten we het op het tweede houden. Op het spandoek heeft hij namelijk ook al een vreemde donkere plek achter zijn hoofd. Kan een fotoshop-probleempje zijn. Kan ook een paardestaart zijn. Hoe dan ook: als ik mocht stemmen, had Remus mijn stem. Mensen met zo’n poster verdienen het gewoon. En dan had ik nog niet eens zijn slogan vermeld: ‘Denk moedig!’ Inderdaad, hier is heel wat moed voor nodig.